{"id":2613,"date":"2022-06-23T12:58:55","date_gmt":"2022-06-23T12:58:55","guid":{"rendered":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/?p=2613"},"modified":"2023-10-03T19:32:02","modified_gmt":"2023-10-03T19:32:02","slug":"africa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/africa\/","title":{"rendered":"\u00c0frica"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/4-inventari-tot\/43-historia\/#civilitzacions\">Les 5 \u201ccases\u201d de la hist\u00f2ria<\/a><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/africa\/#afprehistoria\">prehistoria<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/africa\/#afantiguetatia\">Antiguetat<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/africa\/#afmedievalmodernaprehistoria\">Medieval i moderna<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/africa\/#afcontemporania\">Contempor\u00e0nia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<div id=\"afprehistoria\">\n<h1>Prehist\u00f2ria<\/h1>\n<\/div>\n<p>L&#8217;home apareix a \u00c0frica, s&#8217;asseca el S\u00e0hara i el continent queda separat. Migracions a colonitzar el m\u00f3n<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2PFN03\">2PFN0<\/a> Paleol\u00edtic Egipte i Magrib t1: -100000 t2: -6000<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2PFS0\">2PFS0<\/a> Paleol\u00edtic \u00c0frica central i sud t1: -100000 t2:-500<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2NFN0\">2NFN0<\/a> Neol\u00edtic Egipte i Magrib t1: -6000 t2: -3000<\/p>\n<hr \/>\n<div id=\"afantiguetat\">\n<h1>\u00c0frica a l&#8217;antiguitat<\/h1>\n<\/div>\n<p>Cultures Eg\u00edpcia, Hel\u00b7len\u00edstica, Imperi Rom\u00e0. El -500 arriba l&#8217;agricultura a l&#8217;\u00c0frica subsahariana.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HFNE\">2HFNE <\/a>\u00a0Egipte t1: -3000 t2: -539 (<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HOP0\">2HOP0<\/a> P\u00e8rsia Aquem\u00e8nida -539 -330) <a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HEG3\">(2HEG3<\/a> Gr\u00e8cia Hel\u00b7len\u00edstica -330 &#8211; 146)<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HFNM\">2HFNM<\/a> Magrib antiguetat t1: -3000 t2: -146<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HER2\">2HER2<\/a> Roma al Magrib i Egipte t1:-146 t2:280, <a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HER3\">2HER3<\/a> Imperi tard\u00e0 t1: 280 t2: 500<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=2HFS0\">2HFS0<\/a> \u00c0frica meridional agr\u00edcola t1: -500 t2: 900<\/p>\n<hr \/>\n<div id=\"afmedievalmoderna\">\n<h1>Medieval i moderna: L&#8217;islam i l&#8217;imperi otom\u00e0 al nord<\/h1>\n<\/div>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=3FM01\">3FM01<\/a> Magrib V\u00e0ndals i Bizanci t1: 500 t2:643\u00a0 (565)<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=3OI01\">3OI01<\/a> Islam 643 &#8211; 1453<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=3FS01\">3FS01<\/a> \u00c0frica subsahariana 900 &#8211; 1840<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=4OT01\">4OT01<\/a> Imperi Otom\u00e0 t1:1453 t2: 1566\u00a0\u00a0 <a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=4OT02\">4OT02<\/a> Declivi imperi otom\u00e0 t1: 1466 t2:1840<\/p>\n<hr \/>\n<div id=\"afcontemporania\">\n<h1>\u00c0frica contempor\u00e0nia: El colonialisme i la independ\u00e8ncia<\/h1>\n<\/div>\n<p>AT102 A primers del s19 \u00c0frica estava relativament inexplorada amb contactes de Portuguesos i Holandesos. Livinstone i Stanley per UK exploren el centre i el Sud, Caill\u00e9 i Brazza per Fran\u00e7a al nord.<\/p>\n<p>[\u00c0frica es veur\u00e0 abocada a un proc\u00e9s de colonitzaci\u00f3. Juntament amb l\u2019explotaci\u00f3, aix\u00f2 suposar\u00e0 la irrupci\u00f3 d\u2019una cultura en principi superior. No hi ha escriptura, la nova cultura ser\u00e0 en franc\u00e8s. Ja entrats al segle vint, es desvetllaran sentiments nacionalistes i d\u2019arribar a assolir una dignitat com a pa\u00eds. Per\u00f2 ser\u00e0 dif\u00edcil trobar una identitat nacional ja que no es pot tornar a l\u2019antic sistema tribal. Despr\u00e9s del cristianisme, tampoc \u00e9s f\u00e0cil tornar a les antigues creences. A aix\u00f2 caldr\u00e0 afegir-hi la debilitat de les estructures socials i econ\u00f2miques. Qu\u00e8 fer, una mala imitaci\u00f3 dels occidentals? un retorn a creences incompatibles amb les noves formes de vida (certs mites s\u2019adapten b\u00e9 a la tribu de ca\u00e7adors i al poblat agr\u00edcola, per\u00f2 no pas a la ind\u00fastria)? Les inversions europees elevaran el nivell de vida de les col\u00f2nies blanques per\u00f2 no pas el de la poblaci\u00f3 negra que \u00e9s explotada juntament amb les seves terres.]<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5F000\">5F000 \u00c0frica General<\/a> 1840-2020<\/p>\n<p>\u00c0frica del nord i S\u00e0hara: Egipte, L\u00edbia, Tun\u00edsia, Alg\u00e8ria, Marroc, Sahara occ., Maurit\u00e0nia, Txad, Sudan, Sudan sud<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FN01\">5FN01<\/a> 1840-1948<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FN02\">5FN02<\/a> 1948-1980<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FN03\">5FN03<\/a> 1980-2022<\/p>\n<p>\u00c0frica occidental: Senegal, Mali, N\u00edger, Sierra Leone, Guinees, Lib\u00e8ria, Costa d\u2019Ivori, Burkina Fasso, Ghana, Togo, Benin, Nigeria<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FW01\">5FW01<\/a> 1840-1948<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FW02\">5FW02<\/a> 1948-1980<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FW03\">5FW03<\/a> 1980-2020<\/p>\n<p>\u00c0frica Oriental: Eritrea, Djibouti, Etiopia, Somalia, Kenya, Tanzania<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FE01\">5FE01<\/a> 1840-1948<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FE02\">5FE02<\/a> 1948-1980<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FE03\">5FE03<\/a> 1980-2020<\/p>\n<p>\u00c0frica Central: Camerun, Rep\u00fablica centreafricana, Guinea Equatorial, Gabon, R.Congo (franc\u00e8s), RD Congo(belga), Angola, Uganda Ruanda Burundi<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FC01\">5FC01<\/a> 1840-1948<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FC02\">5FC02<\/a> 1948-1980<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FC03\">5FC03<\/a> 1980-2020<\/p>\n<p>\u00c0frica del sud: Namibia, Zambia, Botswana, Zimbawe, Malawi, Mo\u00e7ambique, Madagascar, Sudafrica, Lesotho<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FS01\">5FS01<\/a> 1840-1948<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FS02\">5FS02<\/a> 1948-1980<br \/>\n<a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/pagina\/fitxa-historia\/?codi=5FS03\">5FS03<\/a> 1980-2020<\/p>\n<hr \/>\n<p>Els <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/List_of_ethnic_groups_of_Africa\">grups \u00e8tnics<\/a> segons l&#8217;arbre lingu\u00efstic, amb la poblaci\u00f3 actual s\u00f3n:<\/p>\n<ul>\n<li><a title=\"\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Afroasiatic_languages\">Afro-Asiatic<\/a> \/ North Africa, Horn of Africa, Sahel \/ Amhara, Hausa, Oromo, Somali, Tachelhit Berber, Tigrayan \/ 200<\/li>\n<li><a title=\"\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Niger%E2%80%93Congo_languages\">Niger-Congo<\/a> \/ West Africa, Central Africa, Southern Africa, East Africa \/ Akan, Fula, Igbo, Kongo, Mande, Moor\u00e9, Yoruba, Zulu, Shona \/900<\/li>\n<li><a title=\"Nilo-Saharan languages\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nilo-Saharan_languages\">Nilo-Saharan<\/a> \/ Nile Valley, Sahel, East Africa \/ Dinka, Kanuri, Luo, Maasai, Nuer \/ 60<\/li>\n<li><a title=\"\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Khoisan_languages\">Khoisan<\/a> \/ Southern Africa, Tanzania \/ Nama, San, Sandawe, Kung \u01c3X\u00f3\u00f5 \/ 1 [khoikhoi, els san tamb\u00e9 dits boiximans]<\/li>\n<li><a title=\"\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Austronesian_languages\">Austronesian<\/a> \/ Madagascar \/ Malagasy \/ 20<\/li>\n<li>Indo-European \/ Central Africa, East Africa, North Africa, Southern Africa, West Africa \/ Afrikaners, British, French \/ 6<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p>Colonialisme<\/p>\n<p>Al sud una col\u00f2nia d&#8217;holandesos, boers, va crear els estats del Transvaal i Orange Free que m\u00e9s tard quedaria sota control brit\u00e0nic per\u00f2 acceptant l&#8217;exclusivitat dels blancs i l&#8217;idioma. A mitjans del s19 la majoria de pot\u00e8ncies hi estableixen col\u00f2nies que es consoliden a la <a href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Confer%C3%A8ncia_de_Berl%C3%ADn\">Confer\u00e8ncia de Berlin de 1885<\/a>.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium\" src=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/fonsimatges\/mapeshistoria\/Colonial_Africa_1913_map.svg\" width=\"1390\" height=\"1295\" \/><\/p>\n<p>Pr\u00e0cticament nom\u00e9s queda Eti\u00f2pia independent. Fran\u00e7a t\u00e9 tot el nord i la majoria de la costa occidental (Senegal, Mali). UK Egipte, Sud\u00e0n, Nig\u00e8ria, G\u00e0mbia, Kenya, Rodhesia (Zimbawe) i Sud\u00e0frica. Alemanya el Camerun, Nam\u00edbia i Tanz\u00e0nia, que despr\u00e9s de la WWII Camerun passa a Fran\u00e7a, i Tanz\u00e0nia i Nam\u00edbia a UK. Portugal, Angola i Mo\u00e7ambic, It\u00e0lia L\u00edbia, Eritrea i Som\u00e0lia. B\u00e8lgica, el Congo Belga, especialment explotador i inhum\u00e0. Espanya el Sahara occidental i Guinea equatorial.<\/p>\n<hr \/>\n<p>Independ\u00e8ncia<\/p>\n<p>En general la majoria de pa\u00efsos assoliran la independ\u00e8ncia cap el 1960.(AT140)<\/p>\n<ul>\n<li>Egipte independent el 1922 amb tropes brit\u00e0niques al Canal. El rebuig d&#8217;occident el du a la URSS. Les derrotes davant d&#8217;Israel en la guerra dels 6 dies el deixen afeblit. Dif\u00edcil proc\u00e9s de pau. Estat autoritari que acaba abocat a l&#8217;islamisme radical. Sud\u00e0n, independent el 1956 amb guerra civil entre els \u00e0rabs del nord i els negres al sud.<\/li>\n<li>Al nord d&#8217;\u00c0frica, Marroc i Tun\u00edsia el 1956, Arg\u00e8lia on hi havia molts colons francesos, el 1964 despr\u00e9s d&#8217;una guerra sagnant. L\u00edbia el 1951. Maurit\u00e0nia el 1960. Txad 1960.<\/li>\n<li>Mali, Camerun,N\u00edger, Burkina Fasso, Costa d&#8217;Ivori, Nig\u00e8ria cap el 1960, guerra de Biafra.<\/li>\n<li>Eti\u00f2pia, guerra amb Eritrea, 2018 guerra civil. Som\u00e0lia, estat fallit entre senyors de la guerra. Kenya 1963. Tanz\u00e0nia 1961 (relativament estable i pac\u00edfic).<\/li>\n<li>Camerun, RCentrafricana,Gabon, RCongo, 1960. Congo belga 1960, caos, conflicte Katanga. Angola 1975, escenari guerra freda MPLA-UNITA (Cia). Uganda 1962, monstre Idi Amin. Ruanda 1962 genocidi dels hutus sobre els tutsis. Burundi 1962.<\/li>\n<li>Mo\u00e7ambic independent el 1975, guerra civil entre FELIMO comunista i el RENAMO finan\u00e7at per sud\u00e0frica. Madagascar 1960 ()relativament pac\u00edfic).<\/li>\n<li>Z\u00e0mbia, Malawi 1964, Botswana 1966, Nam\u00edbia 1968 (Nacions unides contra ocupaci\u00f3 de Sud\u00e0frica), Rodhesia-Zimbawe, apartheid de 1965 a 1980. Sud-\u00e0frica fins el 1990, amb la resist\u00e8ncia de Nelson Mandela.<\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p>Seguiran d\u00e8cades de governs febles, entre la influ\u00e8ncia de companyies estrangeres que exploten recursos naturals, apropament a la URSS buscant finan\u00e7ament o un projecte m\u00e9s just, inger\u00e8ncia de la CIA per fer caure governs socialistes, tensions tribals que impedeixen el funcionament normal dels partits, un seguit de governs que s\u00f3n derrocats ja sia per que s\u00f3n corruptes, ja sia perqu\u00e8 no ho s\u00f3n i hi ha qui es vol fer ric. Per mantenir-se al poder cometen frau a les eleccions, suspenen la Constituci\u00f3 per allargar els mandats i reprimeixen l&#8217;oposici\u00f3. Al nord, Governs autoritaris que acaben alimentant l&#8217;islamisme radical 1990-2000 (Arg\u00e8lia, L\u00edbia, Tun\u00edsia i Egipte.). Arreu hi ha refugiats v\u00edctimes de la guerra o de la repressi\u00f3. La pobresa empeny bona part de la poblaci\u00f3 a emigrar a Europa buscant millors condicions de vida. Per frenar una immigraci\u00f3 que els votants no volen, els governs occidentals pacten amb r\u00e8gims autoritaris que la contenen, L\u00edbia i Marroc.<br \/>\n[Qu\u00e8 es pot fer? \u00e9s un problema que no t\u00e9 soluci\u00f3? Les ajudes humanit\u00e0ries no semblen solucionar gaire les coses; uns pa\u00efsos consumits per la corrupci\u00f3 que tenen per iniciativa pr\u00f2pia i per suborn de les companyies occidentals que subornen la classe dirigent. Els seus governs independents no tiren endavant, i tampoc podem imposar una democratitzaci\u00f3 des de dalt.]<\/p>\n<hr \/>\n<h1>Actualitzacions<\/h1>\n<p>query<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Les 5 \u201ccases\u201d de la hist\u00f2ria prehistoria Antiguetat Medieval i moderna Contempor\u00e0nia Prehist\u00f2ria L&#8217;home apareix a \u00c0frica, s&#8217;asseca el S\u00e0hara i el continent queda separat. Migracions a colonitzar el m\u00f3n 2PFN0 Paleol\u00edtic Egipte i Magrib t1: -100000 t2: -6000 2PFS0 Paleol\u00edtic \u00c0frica central i sud t1: -100000 t2:-500 2NFN0 Neol\u00edtic Egipte i Magrib t1: -6000 &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/africa\/\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;\u00c0frica&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"anotacio":[],"civilitzacio":[389],"spec":[],"aspecies":[],"Tema poesia":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2613"}],"collection":[{"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2613"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2613\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2613"},{"taxonomy":"anotacio","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/anotacio?post=2613"},{"taxonomy":"civilitzacio","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/civilitzacio?post=2613"},{"taxonomy":"spec","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/spec?post=2613"},{"taxonomy":"aspecies","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/aspecies?post=2613"},{"taxonomy":"Tema poesia","embeddable":true,"href":"http:\/\/meumon.synology.me\/museu\/wp-json\/wp\/v2\/Tema poesia?post=2613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}